The Maccabaean · Vol. II, No. 3 · March 1902
182printed page
scan 50 of 56
182
THE MACCABEAN
[March, 1902.]

ועהר פיעל נעווירקט דיא דאמאלינע אידישע האפ־נונג צו פערווירקליכען. אין דעם מענער האר איז אויך נעגרינדעט נעווארען אין לאנדאן, ענגלאנד, א גרויסע אידישע באנק מיט דעם צוועק צו. דערלייכטערן דעם ריקקעהר פון דיא אידען אין ארץ ישראל און זייער עקזים־טענץ דארטען צו זיכערן. אבער איך בין נעווען א פייעריגער יונגער מאן און האב ניט נעקענט אב־ווארטען ביז מען וועט נעבען דעם ווארט צו נעהן אין ארץ ישראל, און איך בין גענאנגען אלליין, זיך פערלאזענדיג אויף מיינע אייגענע קרעפטען, מיין אייגענעם מוטה, און בין אין דעם יאהר אנגעקומ־מען אין ירושלים.

מיין גאט! אין וואס פאר א צושטאנד האב איך ירושלים דאמאלסט געפונען! זיא האט כשר פער־דיענט דעם נאמען ,העיר האבלה, והחרבה, והבזויה והשוממה", ווען אויך זיא איז שוין דאמאלסט גע־ווען א גרויסע און פיעל בעפעלקערטע שטאדט; אבער וואס פאר א שטאדט! קענען דיא איצטיגע איז זיא געווען געגליכען וויא טאג צו נאכט, וויא דער גהינם צום גן-עדן. און אין וועלכע לאגע זיי־נען דיא אידישע בעוואהנער געווען? וויא זאל איך זיי פערגלייכען מיט דיא היינטיגע? אום א ריכטיגען בעגריף צו געבען, מוז איך איבערקעהרען דעם טאמר פון תלמוד און זאגען אזוי: „אויב דיא ערסטע זיינען געווען מענשען, זיינען מיר מלאכים; און געוויב זיינען בלויס מענשען, זיינען דיא ער־סטע געווען וויא עזלען!“

דער צאל פון אידען אין ירושלים איז נעווען קליין, און נאך קלענער אין ארץ־ישראל. מען האט דאס לאנד גערופען „ארץ־ישראל“, ווייל עס איז אמאל געווען דיא לאנד פון אידען, ניט ווייל עס איז וויא היינט. נאך עפוואס מעהר פון איין פערצענט פון דיא דאמאלינע אידען האבען נעוואהנט אין ארץ ישראל, אופגעפעהר אכטציג טויזענד, און א העלפט פון זיי האבען נעוואהנט אין ירושלים און אין דיא קאלאניעס וואס זיינען געלעגען ארום ירושלים.

איך האב נעוואהנט דאס אומגעפעהר פערציג טוי־נענד אידען האבען דאמאלסט נעוואהנט אין ירושלים, ווייל נענוי האט מען ניט נעקענט וויסען, וואהר־שיינליך איז נעווען עטליכע טויזענד מעהר. דיא פערקישע רעגירונג, אונטער וועלכע ארץ ישראל איז דאמאלסט נעווען אונטערווארפען, האט זיך נע־לאזט צאלען א מיליטערישע טאקסע פון אומגע־פעהר צוויי דאללאר א יאהר פאר יעדען מאנס־

איז מיר טהייער, אויב ניט ווענען אייער אייגענער פערזאן, ווענען אייער בלאטט נעווים, ווייל איך נע־דענק נאך נאנץ גוט ווען ער איז מיט 45 יאהר צוריק געגרינדעט נעווארן, דער גרינדער ליגט שוין לאנג אין זיין קבר, און ער געניעסט איצט דיא רוה וואס ער האט עהרליך פערדיענט, ווייל זיין לעבען איז נעווען טהעטיג, און ער אלליין אונערמידליך. אין זיין „נייע נאציאן“ האט ער פיעל מיטגעווירקט א נייע נאציאן צו מאכען. ער איז טויט, אבער זיין בלאטט בעשטעהט, און נאך אימער פיהרט ער זיין אריגינעלען נאמען „דיא נייע נאציאן“, ווען אויך דיא נאציאן איז שוין ניט אזוי ניי, ווייל עס האט שוין מעהר פון א דור אבגעלעבט, און עס איז אויך מעגליך דאס מאנכע פון אייערע אינגערע לעזער, וואס זיינען ניט גוט בעקאנט מיט דיא אידישע גע־שיכטע וואונדערן זיך אויף דעם שיינבארען אונ־פערשטענדליכע נאמען, גראד וויא זיי וועלען גיט פערטעהן דעם איבערשריפט „ציוניסט“ פון פיינע עריגערונגען, ווייל דער ווארט האט שוין לאנג אויפגעהערט צו עקזיסטירען.

ווען איך זאל וועלען שרייבען אפילו א קליינעם טייל פון מיינע עריגערונגען, וועל איך מוזען פער־ נעהמען צופיעל פלאטץ אין אייער בלאטט און אין צופיעל פארטזעטצונגען. אויסערדעם איז דער אינ־ האלמט פון דיא מייסטע שוין ערשיענען אין דיא נייע אידישע היסטאריע, ווייל זיי זיינען אייגענטליך מיט דיא היסטאריע ענג פערבונדען. איך וועל נור בע־ שרייבען וויא ירושלים האט מיט פופציג יאהר צו־ ריק אויסגעזעהן, וויא דיא דאמאליגע אידען האבען געלעבט, און דער לעזער וועט מיט דעם קאנ־ טראסט וואס ער זעהט פאר זיך ערשטויגט ווערן. אין דעם יאהר תרס"ב האב איך נאך געלעבט אין דיא שוין דאמאליגע וועלט־שטאדט נויארק, אין אמעריקא. איך בין געווען איינער פון דיא פיאניער ציוניסטען, דאס הייסט אידען וואס הא־ בען געארבייט מיט לייב און זעעלע דאס אידען זאללען צוריק קריגען זייער אלטע היימאט, און ירושלים זאל ווערן דער מיטעלפונקט פון אידיש־ קייט וויא אמאל.

אין דעמזעלבען יאהר איז געגרינדעט געווארן אין נויארק דער ערסטער ציוניסטישער מאגאזין אונטער דעם נאמען „המכבי“. זיין צוועק איז גע־ווען צו פערשפרייטען דיא אידעע אונטער אלע קלאסען אידען, און דארום איז ער ערשיענען אין ענגליש און אידיש. דער מאגאזין האט עקזיסטירט אונאונטערבראכען גאנצע פינף יאהר, און ער האט