זיך ווירקליך גרויסע געלעהרטע אידישע מענער, וועלכע קעננען איהם ביי אירגענד א פראגע אוועק שטעללען. ער האט זיך אלזא בעשלאססען אבצו האלטען זיין דעבאטע אין אירגענד א פערווארפענע קלענערע שטעדטעל. וואו ער איז זיכער צו זיעגען. ניט ווייט פון דער פרייסישער גרענעץ, אבער ווייט פון דער וועלט אונד פון קולטור איז געשטאר-נען הינטער געדיכטע וועלדער דיא שטעדטעל יאר-נאוו, וועלכע וואר דורכאויס בעוואהנט פון אידען, אין גאנצען אונגעפעהר 3000 זעלבע וועלכע הא-בען דענקאך געהאט דריי רבנים, וואס אלע צו-זאמען זיינען אלט געווען א 250 יאהר, אונד נער-וועהנליך ניט איבריגענס געלעהרט.
דאסזעלבע איז אויך געווען דער פאלל מיט אלע אידען פון דיעזער שטעדטעל. קיין גרויסע לומדים האבען זיך דארט ניט געפונען אבער דער אונוויס- סענדסטער פון זיי אלעמען איז געווען דער שום- טער חצקעל שמואל, וועלכען מען האט גערופען חצקעל דער פויער, ווייל ער האט ניט געקענט א ווארט עברי אונד זאגאר קיין ברכה מאכען.
נון איז דיעזע שטעדטעל פעקאנט געווארען אז פענעדיקטוס יאגארזינסקי קומט צו זיי אפהאל-טען זיין דעבאטע. דיעזע נאכריכט האט זיי נער-טראפען וויא א דונער-שלאג אונד דער פרנס פון שטעדטעל איז אוועקגעלאפען צום שטארטהויפט-מאן, א גוטמיטהיגען שלאכציץ, וועלכער איז דא געפארען אונד ערצויגען געווארען, זא דאס ער אליין איז געווען א האלבער איד.
„פריינד לעב“, ענטפערט דער הויפטמאן אויס־הערינדיג זיין ביטטע, „דער רשע, דער משומר קומט אהער נאך דריי טעג, דערשטיקט מען ער ווערען, אבער וואס דער קעניג זאגט מוז מען פאל־גען. דיינע ראבינער זאללען זיך שוין אנגרייטען אייערע חבריכים אונד אלע וועט מוזען אויסוואנדערן. אוי הערציגער ברודער, שלעכטע צייטען, אבער העלפען קען איך גאר ניט.“
אין דער גרויסער שוהל זיינען צוזאמען געקומעןאללע אידען מיט פרויען אונד קינדער. א יאממערהאט זיך אנגעפאנגען. מען האט גוזר תענית גע־ווען, אונד אונטערדעססען האבען דיא ראבינערצווישען זיך געשטריטען ווער עס זאלל געהען דערבאטירען, דענן יעדער פון זייא ווילל בעססערשטארפען מיט זיין טוידט
אלס זייער שטרייט איז געווארען זעהר שטארק, געהט צו חצקעל פויער אונד זאגט:
וועלכען דיעזער משומר האט נאך דער טויפע אנר גענומען.
דיא ביידע הויכע גייסטליכע, וועלכע זיינען אייר גענטליך געווען דיא ריכטיגע רעגיערער פון לאנד, האפן אנגענומען א פלאן זיך צו בענטצען מיט דיעזען משומר, אום געגען דיא אידען א גורה אויפצוטהון. זיי האבען זיך געווענדעט צום קעניג, וועלכער האט אפילו אנפאנגס דארויף ניט איינר געשטימט; אבער שליעסליך, ווענן אלע זיינע פריינדע אונד זאגאר זיין אייגענע פרוי איז צו איהם צוגעשטאנען האט ער נאכגעגעבען.
אין א געוויסען טאג האט מען אין יעדע שטארט אונד שטעדטעל פון פאלען, אים נאמען פון קעניג פובליצירט פאלגענדען בעפעהל:
דער געלעהרטער אונד גאטטעספירכטיגער בער געדיקטום יאגארזינסקי, וועלכער האט אויפגענער געבען דיא פאלשע אידישע רעליגיאן אונד זיך אנגעשלאסען צו דיא הייליגע קאטאלישע סירכע, וויינשט פון פוללען הערצען, אז זיינע פריהעריגע אידישע פרידער אונד שוועסטער זאללען אויך פער גליקט ווערען מיט דיעזע וואהרהייט. ער האט זיך דארום געווענדעט צו אונז אונד געבעטען ער לויבניס אפצוהאלטען איין עפענטליכען דיספוט מיט דיא אידישע געלעהרטע מענער.
מיר האבען איהם גערן ערלויבט זיך אויסצואַרוועהלען פיר דיעזען צוועק אירגענד א שטאָדט, מען זאָל דאָרט אויפשטעלען א הויכע ביהנע פיר אייערע ראבינער אונד ברודער בענעדיקטוס, אויף א בריק איבער א טייך. פון אייער זייטע מעג ער איהם שטעללען דיא ערשטע פראגע, אויף וועלכע ער מוז ענטפערן אונד דאן שטעללען זיין פראגע. אין גאנץ צען זאָלל דער דיספוט בעשטעהן נור פון 25 פראַגען. ווער עס וועט אויף איינע פון דיא פראגען ענטפערן „איך ווייס ניט“ זאָלל מען איהם אַראָבשטויסען אין טייך. ווען דיעזע אַנטוואָרט וועט געבען איינער פון דיא ראבינער, מוזען אויסערדעם אלע אידען פון שטאָדט ארויסגעטריעבען ווערען.“ אלס דיעזער בעפעהל איז בעקאנט געוואָרען, איז ציטערניס בעפאללען אויף אלע אידען פון פאָלען. דיא רבנים האבען פון גרויס אנגסט נעכט ניט געקענט שלאפען, דען מען האט דאך ניט געקענט וויסען וועלכע שטאָדט דער משומר וועט זיך אויסקלייבען אלס אפפער.
פענעדיקטום איז אבער געווען גענוג ערפאהרען אום צו וויסען אז אין דיא גרעסערע שטעדט איז פאר איהם צו פיעל געפעהרליך. דארט געפינען