The Maccabaean · Vol. II, No. 5 · May 1902
289printed page
scan 49 of 54

אם בארוים ונפלה שלהבת...

א באמאנער ציונים זאנט מוסר דיא נויארקער

אחרות. א ביסעלע ארבייט האט מען עטוואסאויפגעטהאן. וויא דער ערשטער ענטהויאזם איז אריבער—מעהר ניט געקריגען קיין כבוד—איז אל-לען. איז דאס וואה לעס איינגעשלאפען, זאגט אללען. איז דאס וואהלעם איינזיכט וואס ווערט אבגעקיהלט זא שנעלל? אדרבא ! לאמיר הערען וויא פיעל שערס האט ניו יארן פערקויפט אין דיא לעצטע 3 יאהר? נויארן וואו טויזענדער אידען גיבען אללערליי צדקות אויף פערשיעדענע זאכען אם בארזים—אין דיעזען כדף, לויט וויא מען טהיילט אונז מיט אין לעצטען נומ-מער „המכבי“ זיינען אין דעם לעצטען האלבען יאהר פערקויפט געווארן 600 ביכלאך, איהר הערט זעכס הונדערט ! מיר ווייסען גאנץ גוט וואס דאס מיינט, דאס מיינט אין גאנצען 60 דאללאר, —און מיר ווייסען גאנץ גוט אז 75 פראצענט פון דיעזע ביכלאך ווערן פערווארפען און מעהר וויא 10 סענט איינצאהלונג זעהט מען ניט. איך ווייס אויך פון א זיכערער קוועללע, אז באסטאן, דיא קליינע באסטאן וואס האט ניט קיין פינפטעל אי-דען וויא נויארן—דיעזע באסטאן וואס האט ניט אפילו איין בעטיטעלטען ציונים אין שפארען, דאס אונבערייטענדע באסטאן האט פארקויפט דעם לעצטען האלב יאהר 1400 ביכלאך און האט שוין איינגעמאנט אויף דעם גענוי 700 מאלער קעש ! אויך דיא ארומיגע שטערט ווערן אפט בער-זוכט און אריבער 100 שערס זיינען דארט אין דיא קליינע שטערטלעך פערקויפט געווארען, וואס דאס איז גאר חוץ לחשבון. און נויארן טרייסט זיך מיט איהר 600 ביכלאך ! הואת נעמי, איז דאס נויארן? אם בארזים נפלה שלהבת, מא וואס זאל זען זאנען דיא אנדערע שטערט פון דער קאנטרי?

ענדע דיעזען מא ext to

דיא נויאָרקער ציונים האבען זיך גענומען צו דער ארבייט. אין צוויי מאָנאט צייט זיינען ער שיענען צווייא ארטיקלען אין „המכבי“, וואו צווייא נויאָרקער לידערס, אנפיהרערס פון ציוניזם, האבען זיך געמאָסטען ווער עס ווייסט מעהר וויא וועניג דיא נויאָרקער ציונים ארבייטען. אין דער צייט ווען ציוניזמוס גרייכט צו דיא קלענסטע דערפער, און דיא לופט ארום דעם אידישען געגענד איז אָנגעפילט מיט ציוניזמוס וואס אזוי פיעל אידען אָטהמען עס איין ווילענדיג אָדער ניט ווילענדיג, אין דערזעלבער צייט זעהען מיר אז דיא נויאָרקער ציוניסטען טהוען נור דאס וואס זיי דערציילען אונז ווער עס טהוט ניט.

דיא יונגע לייט בעשולדיגען דיא דאמען פעראיינען אָז זיי זיינען בעשעפטיגט זוכענדיג חתנים. דער לעזער קען אָלזאָ גאַנץ לייכט זיך דרינגען אָז דיא יונגע לייט זיינען בעשעפטיגט אויף דיא פעראיינען בלויז צו זוכען כלות.... נור אויב אָזוי אָדער אָזוי, דיא בעסטע צייט געהט פאָראיבער און נויאָרק שטעהט פון ווייטען, אללעס לעבט נור נויאָרק שלאָפט אָדער ליגט אין היהנער-פֿלעט. איך נפלת נויאָרק !

איך וואָלט ניט גערעדט א וואָרט וועגען א פרעמדער שטאָדט. יעדער האט זיך דאס רעכט צו מאָהן וויא ער וויל; ליידער איז אָבער נויאָרק דער צענטער פון אמעריקאנער יודענטהום, דיא רוים פון אמעריקאן פעדעריישאָן און ציוניסטס, און אוא כרך וויא נויאָרק דארף זיין דער סעמפעל פאר אללע אנדערע שטערט ! פון נויאָרק דארף קומען דיא בענייטערונג צו אנדערע שטערט. נויאָרק איז דער אילדיזיקאָס פון ציוניזמוס. ניו יאָרק האט בעדארפט זיין דער תל שהכל פונים אליה – אָבער ליידער זעהען מיר אז פון תל איז געוואָרן „אתל“ אמין תהירובהו וואס צורייסט דאס הערץ.

ווען דער ערשטער אויפרוף פיר שערס האט גער גרייכט אמעריקא, האט נויארק גענומען איין אנד טהייל וויא עס דארף צו זיין, און מיט אביסעלע