The Maccabaean · Vol. II, No. 2 · February 1902
120printed page
scan 68 of 80
120
THE MACCABÆAN.
[February, 1902.]

פאלק און אקאדעמיע־קבצנים. מיר לעבן דורכ־אויס פון נסים ונפלאות. מיר האבען קיין פרא־וויזיאן פיר מארנען און קיין קאפיטאל פיר היינט. אונזערע מאנע־לעהנער קענען ניט נעהן זוכען וואו דער מארקעט בעצאהלט אם בעסטען. אונזערע סוחרים העננען ציטערנדיג אויף א דינעם פאדעם פון קרעדיט. אונזערע בעלי מלאכות מוזען יעדער בעזונדער ענטדעקען אמעריקא.

אום דער אידישער פאבריקאנט זאל קריגען דעם רעגולערען מארקעט־פרייז פיר זיין סחורה, מוז ער ליעפערן בעסערע וואארע געוועהנליך; און אום אריין צו קריכען אין מארקעט מוז ער לאזען זיין וואארע פיעל ביליגער וויא דער מארקעט־פרייז שטעהט. פיר דערזעלבער קוואליטעט וואארע וואס אנדערע ליעפערן מוז ער נעהמען א קלענערן פרייז, און פיר דעמזעלבען פרייז וואס מען צאהלט אנדערע מוז ער געבען א בעסערע וואארע. ווען ער טהוט עס ניט, דאן זעהט ער זיך פון איין זייט מיט ניעדריגע פרייזען וואס קענען נאך מעהר פאלען, און פון דער אנדערער זייט מיט א באי־ קאט נענען איהם, ווייל ער איז א איד.

דאס איז דער אידישער צושטאנד לויט איךהאב איהם אבגעמאָהלען אויף אן אנדער פלאטין,וויא אזוי דער איד ווערט עקספלואטירט פון דיאפעלקער אונטער וועלכע ער לעבט. אירגענד יעדמאנד וואס פראָפעטירט פון דער געלעגענהייט צו אונטערדריקען אן אנדערן פינאנציעל ווייל יענעראיז אין נויט, ווערט אנגערופען פון געזעטין א וואר־כערער. דיא נאציאנען וויעדער, וועלכע קויפעןביי אונז דערפאר, ווייל מיר שטעללען ענטוועדערניעדריגע פרייזען אָדער ליעפערן בעסערע וואארע,זיינען וואוכערניקעס. ווען איינער ארבייט פאר אצווייטען און איז געצוואונגען צו נעהמען א פרייזוויפיעל יענער גיבט איהם, ווייל ער האט קיין אן־דערע ברירה ניט, אזא צושטאנד ווערט אנגערדפען פון פאליטישע עקאנאמען, שקלאווען־ארבייט.מיר זיינען דיא שקלאווען פון דיא נאציאנען פירוועלכע מיר זיינען געצוואונגען צו ארבייטען, וויילמיר האבען קיין אנדערע ברירה ניט, און מען דול־דעט אונז נאָר דאמאלס ווען מיר מאכען דיאשקלאווען־ארבייט און פערקויפען זיא פיר פיעלנידריגער וויא זיא האט ווערטה.

מערקט זיך נאָר וויא ניט בלויז שונאים, זאָנ־דערן אויך אזעלכע וואס זיינען כלומערישט אונזערע פריינד, רעדען פון אונז. זייער טהעמא איז אימער וואס מיר קענען לייסטען און אויף ווייט מיר

ביכער און ער האט יעדען טאג צו בעקעמפפען טוי־זענדערליי שוויריגייטען וואס צומישען זיינע נע־דאנקען.

דיא גליקליכערע סטודענטען, וועלכע בענרייפען ניט דיא טראגעדיע פון זיינע בלייכע באקען און בלויע סארבען אונטער דיא אויגען, פעראכטען און האסען דעם בעטלער־סטודענט. דיא פראפעסא־רען טראגען א בעזונדערע שנאה צו דיא בעטלער־סטודענטען, וועלכע זיי דערפון ענטשטעהט א נע־היג און שמוציג, און דערפון ענטשטעהט א נע־פיהל פון אנטיסעיטיזמוס, פון וועלכען זאגאר אזא ליבעראל וויא פראפעסאר ביללראטה האט זיך ניט נעקענט בעפרייען.

וועהרענד זיין לערנען איז דער בעטלער־סטודענט א קבצן, ביי דער עקזאמינאציאן ווארט ער נעבאך אויף נסים; ערשט דאמאלס ווען ער האט שוין דעם דיפלאם אין פאקעט ווערט ער וויעדער א פרייער מענש. אט דערפון ענטשטעהט ביי אונז דער טעות, וואס מיר רעכנען, אז דיא צייט פון סטודיום הויבט אויף דעם מענשען צו א העכערע שטופע—דאס איז אמת, נאר ביי אונז, ביי אונ־זערע סטודענטען, ערנידריגט עס זיי.

דער ארימער איד וואס שטודירט אויס א נע־לערנטע פראָפעסיאָן הערט ניט אויף צו זיין א אביון, ווייל ער ברענגט זיין דלות אין יעדע פראָ־פעסיאָן מיט וועלכע ער בעשעפטיגט זיך. ער איז ביי יענעם און ביי זיך אלליין וועניג געשעצט און פאמיליען אָרימקייט צווינגט איהם צו פערקויפען זיין מיה פאר דעם קלענסטען פרייז.

דער איד שטודירט ניט ווייל דער שטודיום איז איהם ליעב. ער איז געצוואונגען דאס צו טהון, ווייל אלע אנדערע מענליכקייטען זיינען פאר איהם פערשלאָסען. און ווען ער ווארפט זיך שוין צום שטודיום, דאן קימערט עס איהם ניט וואס עס איז—זאל זיין דער העכסטער!

דער איד וואס האט ווירקליך דורך וואונדער עררייכט א הויכע שטופע מוז געוויס צו זיך אליין זאגען:

„אזוי וויא איך האב ניט געהאט קיין מענליכ־לייט צו ווערען א טאגע־לעהנער, האב איך קיין אנדער ברירה ניט געהאט און געמוזט ווערען א מיניסטער.“

דיא לופט־אידען.

אט דאס איז דער אלגעמיינער עקאנאמישער צושטאנד פון דיא אידען. מיר זיינען א לופט־