The Maccabaean · Vol. I, No. 2 · November 1901
95printed page
scan 39 of 48

רער פאליטיש־עקאנאמישער יסוד פון דער ציון-בעוועגונג

כל אדם שאין לו קרקע, אינו אדם.(יבמות, סיג)

אונטערדריקונג פון וועלכער סארט עס איז, איז אונטענליך, און אין וועלכער דיא קלאסענפערשיע-דענהייט זאל פערשווינדען. דאס איז א הויכער אידעאל, אבער זיין יסוד איז דער לעערער מאנען. דיא נויט פון דיא ארבייטער־מאסען האט בעשא-פען דעם סאציאליזמוס. זיין ערשטער און הויפט־צוועק איז צו פארהיטען אז דיא מאנענס פון איין קלאס זאלען ניט ליידען פון לעערקייט; דאס איז קלאס מענשען זאל ניט ליידען עקאנאמיש מעהר וויא דיא אנדערע. דער יסוד איז אלזא איין עקאנאמישע פארדערונג. ווענן דיעזע פארדערונג ווערט שטארק, און דיא מאסע וואס פארדערט ווערט נרויס; אין אנדערע ווערטער: ווען דיא פארדערונג ווערט פאפולער, דאן קומט דער זשור-נאליסט און שרייבט ווענען איהר, און דער פילא-זאף נעהמט זיא בעקעהרען, און דער פאעט נעמט זיא בעזינגען, דער רעדנער פאנגט אן צו אניטירען און צו מאהלען אין גליהענדע פארבען דאס גליק פון זיינע צוהערער, ווענן זייא וועלען זייער פער-לאנגען אויספיהרען; דער עולם בענייסטערט זיך אזוי, דאס אפטמאהל פערנעסט ער דיא ניטצליכ-קייט פון דער זאך צוליעב דיא שעהנע שילדע-רונג, און איין איינפאכע עקאנאמישע פארדערונג, וואס נעהרט הויפטזעכליך צום חומר, ווערט דער הויבען צו דער מדרגה פון איין אידעאל, פון א רוחניות זאך.

וואו געפינט מען נאך אזא הייליגע און מענשליכע בעוועגונג וויא דיא פון דיא אמעריקאנישע „אבא־לישיאניסטס“ (דיא סעמפפער פאר דיא אבשא־פונג פון שקלאפעריי), וועלכע האט ארויסגערופען דעם בירגער קריעג צווישען נארד און סויטה פון יונייטער סטייטס פון אמעריקא, און האט געקאסט אזוי פיעל בלוט און אוצרות! הונדערט־טויזענדע האבען מקרב געוועזן זייערע לעבענס צוליב דיזער בעוועגונג. און דאך איז איהר ערשטע אור־זאכע געוועזן א ריין עקאנאמישע. אזוי לאנג וויא אין דער סויט האבען נעגער־שקלאפען געארבעט אומזיסט, האט זיך דיא נארד ניט געקענט ענד

דיא היינטיגע פֿאָרשער פֿון דער ענטוויקלונג פֿון דער מענשליכער געזעלשאַפֿט און פֿון געזעלשאַפֿט־ליכע צושטענדע (דיא סאָציאָלאָגען), ווילען דורכ־אויס האָבען, אַז יעדע בעוועגונג וואָס ווייזט זיך אַרויס אין אַ פֿאָלק, אָדער אין אַ טהייל פֿון אַ פֿאָלק, מעג זיא זיין ווער־ווייסט־וויא לשם־שמים־דיג, און ווער־ווייסט־וויא אידעאַליסטיש, האָט זיא דאָך אויפֿען סאַטען גרונד דעם צוועק, צו פֿערבעססערן דיא מאַטעריעללע לאַגע פֿון דעם פֿאָלק, ביי וועל־כען דיא בעוועגונג איז בעשאַפֿען געוואָרען. דיא סאָציאָלאָגען אַלליין דריקען דעמזעלבינען רעיון אויס אויף אַ קירצערן אופֿן און זאָגען אויף זייער נוסח: יעדע פֿאָלקסבעוועגונג האָט איין עקאָנאָמישע אונטערשלאַק.

און דיא ראזינע סאציאלאגען זאגען דאס ניט סתם אלס א בויך־סברא. זיי שפארען אונטער זייער כלל מיט ראיות פון דער געשיכטע זיי בע־ווייזען אז דיא גרעסטע בעוועגונגען אונטער פעל־קער, חאטש לפנים זיינען זיי געווען אין נאמען פון אידעאלען — וויא למשל, דיא פארברייטונג פון רעליגיאן, בעפרייאונג פון שקלאפען, פעראייניגונג פון א צוריסענעם פאלק, בעפרייאונג פון אונטער־דריקטע פעלקער, וכדומה — האבען זיי אין תוך בעצוועקט דיא מאטעריעלע פערבעססערונג פון דיא בעטהייליגטע.

דיעזע בעהויפטונג פון דיא סאציאלאגען אין פילייכט ניט בעזאנדערס אנגענעהם פאר איינעם וואס איז פאעטיש אנגעלענט, ווייל זיא ניט איהם אנצוהערינס, דאס זיינע שענסטע געדאנקען שטא־מען פיללייכט נאר פון מאנען אויף איין אינדירעק־טען וועג, אבער דאך שיינט אין דעם צו ליעגען א גרויסער אמת. מיר זעהן דאס בחוש פון דיא בע־וועגונגען אין אונזער צייט. אט נעהמט, למשל, דיא סאציאליסטישע בעווע־גונג. איהר אידעאל איז אויפצובויען א נייע גע־זעלשאפט אויף דיא חורבות פון דער היינטיגער, געזעלשאפט געבויט אויף גערעכטיגקייט, גלייכ־הייט און ברידערליכקייט אונטער מענשען, וואו